Welkom bij Meander,
het regionaal tijdschrift voor leden uit
de regio Vlaamse Ardennen plus.
Cursus Natuurverkenner in de Vlaamse Ardennen
Natuurverkenner in de Vlaamse Ardennen is een interactieve en wervelende instapcursus voor natuurliefhebbers. Gedurende vijf dagen laten de lokale gidsen al hun enthousiasme op je los. Je trekt eropuit. In en tussen de natuur. Via vijf verschillende thema’s maak je...
Vervolgcursus Insecten
Insecten zijn de olie die onze natuur gesmeerd doet lopen. Ieder plekje op aarde hebben ze weten te veroveren en dat heeft geleid tot een onmetelijke diversiteit van kleuren, vormen en levensstrategieën. Deze cursus is een vervolg op de insectencursus van 2025 in het...
Hommels helpen in de tuin
Uit de recent verschenen Rode Lijst blijkt dat iets meer dan de helft van de bijensoorten op ons grondgebied verdwenen is of min of meer bedreigd is. Uit dit rapport blijkt ook dat hommels van alle wilde bijen er het slechtst aan toe zijn. Van de 31 soorten die begin...
Een ommetje in de Scheldemeersen
Een zonnige woensdagochtend, een droge dag, meer dan welkom na het verkillende, natte weer van de dagen voordien. Na te veel dagen vooral binnen zitten, heeft mijn hoofd dringend nood aan buitenlucht, mijn lichaam aan beweging. Ik kies voor een wandeling in de...
Biodiversiteitsportaal:een schat aan informatie!
Op 10 februari ging het Vlaams Biodiversiteitsportaal (VBP) online. Dit nieuwe platform werd ontwikkeld door het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) en ontsluit in één klap meer dan 30 miljoen waarnemingen uit meer dan 300 datasets. Het biedt beleidsmakers...
Familiale staartmezen
Het leven van de koolmees is de laatste decennia door verschillende wetenschappers al tot in het kleinste detail onderzocht, maar ook staartmezen ontsnappen niet aan de inbreuk op hun privacy. In de winter leven de gezellig kwetterende staartmezen in groepjes van 10 à...
Bijzondere vogelwaarnemingen winter 2025-2026
In december was er weinig vorst, waardoor het aantal wintergasten relatief beperkt bleef, terwijl in januari en februari stilaan meer typische wintergasten en vroege doortrekkers opdoken. Een occasioneel sneeuwtapijt zorgde voor wat meer dynamiek. Over de hele winter...
AudioMoth: het onzichtbare op naam gebracht
Het lijkt er wel op dat het snuisteren in boeken om soorten op naam te brengen, stilaan tot het verleden behoort. Het gebruik van Obsidentify is ondertussen ingeburgerd, al is het nog niet onfeilbaar, en is basiskennis nog altijd aangewezen om verkeerde determinaties...
Visbestand in de Terkleppebeek
De Molenbeek-Terkleppebeek ontspringt in Brakel in het natuurgebied van de Everbeekse bossen en mondt in Geraardsbergen uit in de Dender. Vooral de bovenloop van deze beek is een van de ecologisch meest waardevolle waterlopen in het Denderbekken. De beperkte set aan...
Schatten van de Schijteput
Deze ongewone titel in Meander brengt ons terug naar de ijstijden, toen de Schelde meer dan een kilometer breed haar weg zocht in de vallei. Plaatselijk zijn de uitgeschuurde oevers van de winterbedding, o.a. te Melden en Berchem, nog getuigen van deze Pleistocene...
Cold case uit de ijstijd
Tijdens de ijstijden was de wolharige neushoorn een van de imposante bewoners van de toendra in Europa en Azië. Toen het veranderende klimaat ook hun biotoop veranderde, verdwenen ze rond 14.000 jaar geleden. Omdat men dacht dat het uitsterven van de wolharige...
Mieren
Alle foto’s bij dit artikel zijn auteursrechtelijk beschermd door Johan Raes. Voor overname van tekst en foto’s, contacteer de redactie. We hebben in onze prille jeugd allemaal wel het verhaaltje van ‘de krekel en de mier’ gehoord. Het is een vertaling van de Franse...
Vogeltelweekenden
Eind januari werden er in de tuinen weer vogels geteld. In vergelijking met 2025 namen in Vlaanderen 33% meer mensen deel, maar het aantal getelde vogels per tuin is gedaald tot een nieuw dieptepunt. Voor het eerst duikt de pimpelmees met een tweede plaats op in de...
Wie biedt er (nog) minder?
Voor wie geïnteresseerd is in natuur en milieu is het volgen van het nieuws tegenwoordig geen pretje. Zo was er op 19 januari in De Afspraak een opmerkelijke uitspraak van econoom Peter De Keyser, die stelde dat het volgens hem simpel is: “Het is of kiezen voor minder...
Hoop in de Vlaamse Ardennen
Drie uiterst zeldzame zoogdiersoorten keren terug De natuur in de Vlaamse Ardennen viert een historische mijlpaal. Na decennialange afwezigheid zijn afgelopen winter twee Europees beschermde soorten herontdekt in de regio (de hazelmuis en de grote hoefijzerneus),...
Jodelende wulpen en keukentafels, landbouw door vogelogen
Ben Koks is een Nederlandse ornitholoog, meer bepaald een natuur- en weidevogeldeskundige, die vooral bekend werd om zijn werk rond bescherming van akkervogels en het ontwikkelen van ideeën om landbouw en natuur beter te combineren. Hij is intussen internationaal...
De kievit verdient een duwtje in de rug
Voorjaar op de boerenbuiten. Buitelend door de plattelandslucht verdedigen mannetjeskieviten hun territorium, hun zwart-witte prachtkleed glanzend in de lentezon. Een beeld dat we helaas op steeds minder plaatsen in Vlaanderen te zien krijgen, want het gaat niet goed...
Hoe gaan we dat varkentje wassen?
Er zijn zo van die beesten die ieders aandacht trekken, waarover aan de toog wordt gefilosofeerd, en die regelmatig ook in de pers opduiken: het everzwijn of wild zwijn is er bij uitstek een van. Vanouds is het everzwijn een inheemse en sterk gegeerde jachtwildsoort,...
Natuurboerderij Bos t’Ename
Bevlogen kruispunt voor mens, dier en natuur De Natuurboerderij te midden van Bos t’Ename is niet zomaar een boerderij met aandacht voor de natuur. Meer dan zeshonderd vrijwilligers uit Ename en omstreken bouwden een mistroostige plek om tot een bezield en bevlogen...
Bronswespachtigen
Alle foto's bij dit artikel zijn auteursrechtelijk beschermd door Johan Raes. Voor overname van tekst en foto's, contacteer de redactie. Ik kan mij inbeelden dat bij een eerste blik op deze pagina de foto's niet direct een reflex van herkenning bij jou teweegbrengen....
50 jaar MOW – 50 jaar positief verzet
Over landschapswee, natuur- en andere amnesie, en over wanhoop, recht, hoop en verzet Vooreerst dank om mij de gelegenheid te geven hier te staan. Toen ik in het voorjaar een telefoontje kreeg van Marc De Jonghe met de vraag of ik hier vandaag een lezing wou geven,...
Groeten van de blauwe kiek
Wanneer ik met de wagen langs de Heilsbroek in Kluisbergen passeer sla ik automatisch af. Ooit was het een prima vogelgebied daar op de akkers, ooit gewonnen op het moeras van de oude ijstijdvallei. Daarvan rest nog een ‘verpopulierd’ gebied met daartussen wat...
Vergeten blauwkes
Holenduiven leven wat in de schaduw van hun grotere soortgenoten, de houtduiven. Ze vallen minder op, zijn minder talrijk en leven niet zo dicht bij de mensen. En toch verdienen ze een plaatsje in Meander. Het heeft bij mij iets te maken met de tijd dat de vogelvangst...
Vleermuizen op zolders
Keutel-DNA Vleermuizen zijn echt trouwe kerkgangers. Veel soorten keren jaar na jaar terug naar dezelfde zolders, waar ze geschikte omstandigheden vinden om te rusten of zich voort te planten. Onder de leien en tussen de dikke balken is het er rustig, donker en vaak...
Volg je de saga rond de uitbreiding van de Boembekemolen nog?
Reeds in 2011 werd voor het eerst vergunning verleend voor de uitbreiding van de Boembekemolen. Doel was er een beperkte, maar verwarmde ruimte te hebben waarin vrijwilligers onze bezoekers ook in de wintermaanden kunnen ontvangen. Door de besparingen bij de Vlaamse...
… zongen zij als sijsjes …
Of het nog helemaal correct is, valt te betwijfelen, maar wie een verleden heeft in de jeugdbeweging of jeugdbond kent ongetwijfeld deze zin uit het liedje ‘ik heb mijn wagen volgeladen’. De bedenker van het lied heeft zich bij zijn keuze van de vogelsoort...
Waterkwaliteit en visbestand in de Krombeek
De Krombeek is een waterloop 2e categorie die ontspringt nabij het natuurgebied ‘t Burreken en uitmondt in de Maarkebeek. In opdracht van de Dienst Integraal Waterbeleid van de Provincie Oost-Vlaanderen voerde het Provinciaal Centrum voor Milieuonderzoek (PCM), in...
Vijftig tinten grijs
De laatste maanden verschenen verschillende artikelen die nogmaals de aantasting van de open ruimte aankaarten. Uit cijfers van het Departement Omgeving1 van het Vlaamse Gewest blijkt dat in 2023 de verharde oppervlakte in Vlaanderen gestegen is van 15,3 naar 15,7%....
Uilenspiegelproject van het Regionaal Landschap Vlaamse Ardennen tot Dender
Met het LEADER-project Uilenspiegel versterkt Regionaal Landschap Vlaamse Ardennen tot Dender (RLVAD) het leefgebied van de vijf uilensoorten die in de Vlaamse Ardennen broeden: bosuil, kerkuil, oehoe, ransuil en steenuil. Doel is om het leefgebied aantrekkelijker te...
Boekbespreking: Archief van een mogelijk verlies, Tine Hens
We hebben het in Meander al meerdere keren gehad over het shifting baseline syndrome waarbij mensen gewend zijn geraakt aan verarmde natuur. “Omdat we ons de massa aan ander leven niet herinneren, nemen we aan dat de uitgedunde aantallen die we kennen normaal zijn.”...
The sky is not the limit (voor pesticiden)
Het is ondertussen genoegzaam bekend dat de landbouw de voornaamste oorzaak is van de achteruitgang van de biodiversiteit. Het massale gebruik van pesticiden speelt daarbij een belangrijke rol. Pesticiden zijn niet alleen terug te vinden in de bodem, het grond- en...
Spandoek: Red ons klimaat
Voor elke natuurminnende mens is de huidige klimaat aanpak een doorn in het oog. Zelfs de top in Belem, Brazilië, is niet hoopgevend. Feit is dat de impact van de klimaatverandering stiefmoederlijk wordt behandeld. Dit is zelfs eufemistisch uitgedrukt. Het gaat snel;...
Schapenbegrazing in het Paddenbroek
Het natuurreservaat Paddenbroek in Kluisbergen wordt nu reeds iets meer dan 10 jaar officieel beheerd door Natuurpunt, en wie zegt beheren, zegt ook maaien en begrazen. In het begin, voor en ook kort nadat het gebied in 2013 de officiële titel van reservaat kreeg,...
Sinusbeheer – Maaien met een glas teveel op?
In maart 2016 werd Jurgen Couckuyt door de Vlinderstichting uitgeroepen tot vlinderbeheerder van het jaar. Jurgen Couckuyt beheert als vrijwilliger enkele reservaten van vzw Durme en is de uitvinder van het zogenaamde sinusbeheer, dat hij al minstens 15 jaar toepast...
Geduld kan lonen
Een dikke 28 jaar geleden kocht Natuurpunt Ronse enkele weilanden aan in de ‘Pyreneeën’, een wijk aan de rand van Ronse. De naam verwijst naar een café met een rolschaatspiste dat ‘De Pyreneeën’ heette. De weilanden werden jarenlang gebruikt door een plaatselijke...
Provincie en Natuurpunt doven de lichten tijdens Nacht van de Duisternis
Tijdens de Nacht van de Duisternis, op zaterdag 11 oktober, trokken buurtbewoners en geïnteresseerden er in Zegelsem (Brakel) op uit voor een bijzondere avondwandeling in het pikkedonker. De Provincie Oost-Vlaanderen en Natuurpunt Vlaamse Ardennen plus wilden ermee...
Boekbespreking Het verraad van de verlichting, Maarten Boudry
Fluitend de toekomst tegemoet! Voor wie zich soms zorgen maakt over de toekomst is er goed nieuws, want we leven in de best mogelijke tijd ooit – en alles zal nog beter worden – toch als je Maarten Boudry mag geloven: “Milieuvervuiling en ontbossing dalen al decennia,...
Mijn thuishok, vijf jaar later
In 2020 schreef ik voor het eerst een verslag van mijn ‘thuishokproject’. Nu – vijf jaar later – is het tijd voor een update. Het hok in kwestie is de vierkante kilometer (ook kwartierhok genoemd) met de ifbl-coördinaten[1] D2 58 11 in Nazareth. Ik woon min of meer in...
Grensoverschrijdende samenwerking Landschapspark Vlaamse Ardennen en het Parc naturel du Pays des Collines
Op 22 september kwamen vertegenwoordigers van het Landschapspark Vlaamse Ardennen en het Parc naturel du Pays des Collines samen in Kluisbergen voor een overleg over een duurzame en grensoverschrijdende samenwerking. Beide regio’s delen namelijk een gemeenschappelijk...
Dag van de Natuur 2025 – geboorte van het Cosijnbos
De provincie Oost-Vlaanderen is, na West-Vlaanderen, de minst beboste provincie van het Vlaamse gewest. Met een bebossingsgraad van zo’n 5% steekt onze provincie schril af tegen de Vlaamse bebossingsgraad van 11% en de Belgische van 22%. Er is dus werk aan de winkel....
Bijzondere waarnemingen najaar 2025
De najaarsmaanden september, oktober en november 2025 brachten een indrukwekkende reeks bijzondere vogelwaarnemingen voort in de regio Vlaamse Ardennen plus. De vogeltrek schakelde in september en oktober al snel naar een hogere versnelling. Met het naderen van de...
In het spoor van de bever
‘In het spoor van de bever’ bracht op 16 november 50 kinderen en 25 volwassenen samen onder de tent op de binnenkoer van Klein Zwitserland. Het initiatief was een samenwerking tussen het Bezoekerscentrum Vlaamse Ardennen Boembekemolen, de JNM van de Vlaamse Ardennen,...
Meander 2025 #4
Jaargang 23 | oktober - november - december 2025 In deze Meander: De egel, stekelig sympathiekLibellen na de zomer, ook bij u?Cijfers zeggen (soms) niet allesVleermuizenkolonie vestigt zich in Faunahuis BrakelDe hoornaars van 2025Op een grote paddenstoelWaar moet de...
Mijmeringen bij een 105-jarige eik
Een mens timmert voortdurend aan zijn territorium. Bouwen en verbouwen, schikken en herschikken, plaatsen en verplaatsen. Het stopt nooit. Zo hadden mijn partner en ik besloten om onze kast met Chinese draak te verhuizen. We besloten de leegte die de draak had...
De egel, stekelig sympathiek
Als je tijdens een nachtelijke wandeling in je tuin opgeschrikt wordt door een gesnurk, is de kans groot dat je te maken hebt met een egel. Je mag je dan gelukkig prijzen want in meer dan de helft van de landen waar de West-Europese egel voorkomt, is hij in aantal...
Komaan zeg!
Terwijl we dit schrijven, eind augustus, dwarrelen er blaadjes van de linde naar beneden alsof het begin oktober is. Na een al kurkdroog voorjaar viel er gemiddeld genomen over alle weerstations van de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) maar 66 procent van de normaal te...