Welkom bij Meander,
het regionaal tijdschrift voor leden uit
de regio Vlaamse Ardennen plus.
Hoornaars gezien, gehoord, gevoeld?
Onze natuur wringt zich in het dagelijkse nieuws en helaas dikwijls niet op een positieve manier. Hoornaars kwamen deze zomer aan bod, een verwachte evolutie, want de Europese en Aziatische hoornaar – recent omgedoopt tot geelpoothoornaar – doen het hier goed. Er zijn...
Flight of the dragons
Ook deze herfst zullen de vogels weer zuidwaarts trekken. Deze trek is ondertussen uitvoerig bestudeerd en vrij goed gekend. Eigenlijk vormen insecten de meest talrijke en meest diverse groep van de terrestrische migranten, maar daarover is veel minder geweten. Omdat...
In memoriam Karel De Waele
11 augustus 2026 In memoriam Karel De Waele Op 27 november 2026 zou Karel De Waele 86 worden, maar die datum haalde hij niet meer. Hij overleed op 6 augustus. Een maand eerder had hij onverwacht de diagnose van terminale kanker gekregen. Op slag koos hij ervoor om...
Komen en gaan
Het moet ergens in 2014 of 2015 geweest zijn dat ik voor het eerst een stijve naaldvaren zag groeien op een steile berm aan de zuidzijde van het Bos Terrijst (Schorisse), langs een van de wandelroutes die ik jaarlijks een tiental keren neem. Telkens ik daar passeerde,...
Een uitweg voor de eikelmuis
Acrobaat aan de rand van de afgrond De eikelmuis was ooit een vaak geziene gast in de Vlaamse Ardennen. Sommigen kennen het diertje nog onder de naam ‘fruitratje’ of ‘fruitdiefje’, omdat het zich vaak vertoonde op zolders, schuren of kelders waar fruit en noten werden...
Een kleine daad met grote impact
Interview met boomverzorger en slaapmuizenexpert Will Robertson Wat is je achtergrond en drijfveer, Will? Mijn universitaire opleiding is fysica, maar mijn belangrijkste bijdrage aan de wereld tot nu toe is het opzetten van het standaardwoordenboek Schots-Gaelisch...
Europese rode lijst voor nachtvlinders
De Europese rode lijst1 van macronachtvlinders biedt een uitgebreide beoordeling van het risico op uitsterven van nachtvlinders in heel Europa. De beoordeling is gebaseerd op de verschillende categorieën zoals vastgelegd door de IUCN (International Union for...
Sluit de natuur niet op!
Allicht zag je ondertussen ook al wel een opvallend bord van opgesloten dieren. Daarmee roept Natuurpunt minister van Landbouw en Omgeving Jo Brouns op om natuur opnieuw meer ruimte te geven in plaats van deze in te perken. Momenteel investeert de Vlaamse regering...
Vlindernieuws
2026 was in het algemeen geen topjaar voor de vlinders. Er werden wel veel koninginnenpages gezien en er doken ook kleine parelmoervlinders bij ons op, maar vooral de kleine weerschijnvlinder was dit jaar een opgemerkte verschijning. Bovendien vloog er door de warme...
Bijzondere waarnemingen Vlaamse Ardennen: zomer 2026
De zomermaanden juni, juli en augustus brachten in de Vlaamse Ardennen opnieuw een boeiend palet aan vogelwaarnemingen. Van lokale broedsuccessen tot opvallende doortrekkers: het seizoen leverde zowel verwachte als verrassende soorten op. Begin juni werd een koppeltje...
Steltmuggen
Zoals in de vorige Meander aangekondigd gaan we de boel op stelten zetten, en hoe kunnen we dat beter dan met steltmuggen? Wanneer je dit artikel leest is de prille herfst in het land, en dat is een goed moment om leden van deze muggenfamilie eens op te zoeken. Ze...
Bramentuin in Schorisse heringericht
Het Leader-project ‘Biodiversiteitstuinen’ is een Europees plattelandsfonds dat plattelandsprojecten ondersteunt in diverse Europese regio’s, waaronder de regio Vlaamse Ardennen en Dender. Het project voorziet in de heraanleg en herwaardering van verschillende...
Natuur voor iedereen: Buur en Natuur in de Vlaamse Ardennen
Dat de natuur er voor iedereen is, lijkt evident, maar toch vindt niet iedereen de weg. In het project Buur en Natuur gaan anderstalige nieuwkomers en natuurliefhebbers samen op pad in de Vlaamse Ardennen. Zo maken deelnemers op een ongedwongen manier kennis met...
Kom mee bomen planten in het natuurgebied het Burreken!
Natuurpunt kon de afgelopen jaren 17 ha grond verwerven dankzij uitstekende relaties met zijn buren. Een uitbreiding van het natuurgebied zoals we die nog nooit kenden. De gronden liggen vlakbij het kerngebied van het Burreken, waar Natuurpunt reeds heel wat gronden...
Ecologen worden kunstliefhebbers
Dieren duiken al eeuwenlang op in de kunst. Vooral vlinders waren oorspronkelijk populair. De vlinder moest de toeschouwer eraan herinneren dat het leven fragiel en kort is en met de rups die sterft, waarna er een vlinder verschijnt, symboliseerden vlinders ook de...
De Vlaamse Ardennen een stukje toegankelijker voor mensen met een beperking
Het project ‘Toegankelijke natuur- en recreatiebeleving in de Vlaamse Ardennen’ ontwikkelde verschillende recreatieve activiteiten voor mensen met een beperking die graag actief van de natuur genieten. In 2026 is er een samenwerking van het Bezoekerscentrum Natuurpunt...
Tussen buurtwinkel en supermarkt
Onderweg naar Zwitserland op familiebezoek passeerden we deze zomer de Elzas, ooievaarsland bij uitstek, en daar op een parking langs de autostrade hielden we even een stop om onze boterhammen op te eten. Weinig volk op de ruime, groen ingerichte ruimte met bankjes en...
‘Voedselzekerheid’ = ‘Boerenbedrog’?
We schreven in het vorige nummer over de voedseloverschotten in de landbouw en het terugkerende argument van de landbouw dat ze voor voedselzekerheid zorgen. Dit argument kwam weer aan bod nadat minister Depraetere (Vooruit) geopperd had dat er te veel landbouwgrond...
Zoals dikwijls:te laat, te weinig aan natuur gedacht …
Even wat groene rimpels in de berichtgeving: Natuurpunt samen met, jawel, de Boerenbond, merken op dat het misloopt met de fermettenrage in ons Vlaamse landschap. Wie niet ziende blind is, ervaart ook wel dat ons landschap snel uitgekleed wordt, met voorkeur in de nog...
Bijzondere vogelwaarnemingen voorjaar 2026
De lente van dit jaar bracht in onze regio opnieuw een boeiende opeenvolging van bijzondere waarnemingen, met maart als startschot van een dynamisch voorjaar. Eind maart werd op de Donkvijver in Oudenaarde een mannetje middelste zaagbek (NGE) ontdekt, terwijl op de...
Birdathon 2026
Op 9 mei hielden heel wat vogelwerkgroepen in Vlaanderen hun jaarlijkse birdathon en ook wij in Vlaamse Ardennen plus deden opnieuw mee. Het doel? Zo veel mogelijk buiten lopen, zo veel mogelijk verschillende soorten zien binnen onze regiogrenzen, zo veel mogelijk...
De Natuurherstelwet: onze historische kans op een gezonde toekomst
Op 29 mei trokken we met een duidelijke boodschap naar de Vlaamse regering: 40.000 burgers ondertekenden onze petitie ‘Breng de natuur terug’. Dit astronomische aantal bewijst dat de Vlaming snakt naar meer en gezondere natuur. De timing was niet toevallig gekozen,...
Een vroege lentewandelingop de Kluisberg
Drie maart 2026, kort na de middag. Net voordat de Knoktestraat de Rue de Trieu wordt, sla ik rechtsaf, de Vierschaar in. Ik ruik ze eerder dan ik ze zie: de eerste bloeiende maartse viooltjes. Grote ereprijs, paarse dovenetel en kleine veldkers bloeien eveneens, maar...
Groep KU Leuven-experts pleit voor meer samenhangend ruimtelijk beleid
Ondanks enkele succesverhalen blijft het in Vlaanderen zorgwekkend gesteld met de biodiversiteit. Die vormt nochtans een essentiële basis voor ecosystemen, die instaan voor voedselproductie, waterzuivering, klimaatadaptatie en gezondheid. Een interdisciplinaire groep...
Het Enamemanifest
Voor een brug tussen natuur en erfgoed met het oog op een kwaliteitsvol landschap Ieder voorjaar fietsen er duizenden wielertoeristen over de heuvels en kasseiwegen van de Vlaamse Ardennen en recreatieve fietsers tussen de bloesems van Vochtig Haspengouw. Ze roemen...
Hop keert terug naar de Vlaamse Ardennen
In 2025 werd in de Vlaamse Ardennen een geslaagd broedgeval van hop vastgesteld. Het betreft het eerste bevestigde broedgeval in de regio in minstens 75 jaar. In de Vlaamse Ardennen verdwenen de laatste broedende hoppen vermoedelijk in de jaren 1950. Op de zandgronden...
Inwandeling van het Cosijnbos
Jo Cosijn wordt nog steeds gemist, maar op zondag 10 mei leek het alsof hij er bij was. Van bij de start hadden we droog en warm weer, terwijl drie buizerds boven de bomen cirkelden. Voor de start van de wandeling zei dochter Elisa dat ze naar deze dag had toegeleefd:...
Middenbermtroost
Ik lijd aan filefobie. Het lijkt op claustrofobie en het overvalt me tijdens verkeersopstoppingen. Om de opkomende benauwdheid annex woedebuien de baas te blijven, heb ik tal van copingstrategieën zoals daar zijn: circulaire ademhaling, boventoonzang oefenen,...
Bomen zijn minderweerloos dan gedacht
In ‘The Lord of the Rings’ trekken de bomen ten strijde tegen de kwade machten. Zo ver komt het voorlopig nog niet, maar steeds meer onderzoek legt bloot dat bomen tot meer in staat zijn dan we denken. Bomen beschikken over een arsenaal aan middelen om zich te...
In Vlaamse velden
De Vlaamse voorjaarsklassiekers liggen al weer een tijdje achter de rug en het moet gezegd, het waren boeiende wedstrijden. Soms even boeiend om te zien zijn de helikopterbeelden van het Vlaamse landschap dat hier en daar weer oranje-rood kleurde. Niet door klaprozen...
Aaien kan gevaarlijk zijn!
Je kan tegenwoordig bijna geen televisie meer kijken zonder dat je een reclame voor een antiparasietenmiddel voor huisdieren te zien krijgt. Beestje en baasje lijken in die reclames altijd vrolijk en gelukkig, maar er zit aan het gebruik van die middelen toch een...
Onze kleinste uil
Voor veel mensen is, of eerder ‘was’, de steenuil nog de meest gekende uil in het veld. Kerkuil en ook bosuil scoren nu beter in de media en de film, de bosuil ook meer en meer in het veld: sedert 1990 doet de soort het goed en verovert als een goede strateeg bos na...
Vissen
Wat onderbelicht in de natuur zijn vissen: weinig lezers zullen allicht vissers zijn en je moet al geluk hebben om op je wandelingen vissen te zien, laat staan ze op naam te brengen. Uitzondering daarop zijn karpers, rietvoorns en snoeken die dikwijls liggen te zonnen...
Springstaarten
Voor alle duidelijkheid: springstaarten (Collembola) worden niet (meer) tot de insecten gerekend. Ze behoren tot de klasse van de Enthognatha, een klasse binnen de geleedpotigen (Arthropoda) die losstaat van de klasse van de insecten. Dat lijkt wat vreemd, want...
Cursus Natuurverkenner in de Vlaamse Ardennen
Natuurverkenner in de Vlaamse Ardennen is een interactieve en wervelende instapcursus voor natuurliefhebbers. Gedurende vijf dagen laten de lokale gidsen al hun enthousiasme op je los. Je trekt eropuit. In en tussen de natuur. Via vijf verschillende thema’s maak je...
Vervolgcursus Insecten
Insecten zijn de olie die onze natuur gesmeerd doet lopen. Ieder plekje op aarde hebben ze weten te veroveren en dat heeft geleid tot een onmetelijke diversiteit van kleuren, vormen en levensstrategieën. Deze cursus is een vervolg op de insectencursus van 2025 in het...
Hommels helpen in de tuin
Uit de recent verschenen Rode Lijst blijkt dat iets meer dan de helft van de bijensoorten op ons grondgebied verdwenen is of min of meer bedreigd is. Uit dit rapport blijkt ook dat hommels van alle wilde bijen er het slechtst aan toe zijn. Van de 31 soorten die begin...
Een ommetje in de Scheldemeersen
Een zonnige woensdagochtend, een droge dag, meer dan welkom na het verkillende, natte weer van de dagen voordien. Na te veel dagen vooral binnen zitten, heeft mijn hoofd dringend nood aan buitenlucht, mijn lichaam aan beweging. Ik kies voor een wandeling in de...
Biodiversiteitsportaal:een schat aan informatie!
Op 10 februari ging het Vlaams Biodiversiteitsportaal (VBP) online. Dit nieuwe platform werd ontwikkeld door het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) en ontsluit in één klap meer dan 30 miljoen waarnemingen uit meer dan 300 datasets. Het biedt beleidsmakers...
Familiale staartmezen
Het leven van de koolmees is de laatste decennia door verschillende wetenschappers al tot in het kleinste detail onderzocht, maar ook staartmezen ontsnappen niet aan de inbreuk op hun privacy. In de winter leven de gezellig kwetterende staartmezen in groepjes van 10 à...
Bijzondere vogelwaarnemingen winter 2025-2026
In december was er weinig vorst, waardoor het aantal wintergasten relatief beperkt bleef, terwijl in januari en februari stilaan meer typische wintergasten en vroege doortrekkers opdoken. Een occasioneel sneeuwtapijt zorgde voor wat meer dynamiek. Over de hele winter...
AudioMoth: het onzichtbare op naam gebracht
Het lijkt er wel op dat het snuisteren in boeken om soorten op naam te brengen, stilaan tot het verleden behoort. Het gebruik van Obsidentify is ondertussen ingeburgerd, al is het nog niet onfeilbaar, en is basiskennis nog altijd aangewezen om verkeerde determinaties...
Visbestand in de Terkleppebeek
De Molenbeek-Terkleppebeek ontspringt in Brakel in het natuurgebied van de Everbeekse bossen en mondt in Geraardsbergen uit in de Dender. Vooral de bovenloop van deze beek is een van de ecologisch meest waardevolle waterlopen in het Denderbekken. De beperkte set aan...
Schatten van de Schijteput
Deze ongewone titel in Meander brengt ons terug naar de ijstijden, toen de Schelde meer dan een kilometer breed haar weg zocht in de vallei. Plaatselijk zijn de uitgeschuurde oevers van de winterbedding, o.a. te Melden en Berchem, nog getuigen van deze Pleistocene...
Cold case uit de ijstijd
Tijdens de ijstijden was de wolharige neushoorn een van de imposante bewoners van de toendra in Europa en Azië. Toen het veranderende klimaat ook hun biotoop veranderde, verdwenen ze rond 14.000 jaar geleden. Omdat men dacht dat het uitsterven van de wolharige...
Mieren
Alle foto’s bij dit artikel zijn auteursrechtelijk beschermd door Johan Raes. Voor overname van tekst en foto’s, contacteer de redactie. We hebben in onze prille jeugd allemaal wel het verhaaltje van ‘de krekel en de mier’ gehoord. Het is een vertaling van de Franse...
Vogeltelweekenden
Eind januari werden er in de tuinen weer vogels geteld. In vergelijking met 2025 namen in Vlaanderen 33% meer mensen deel, maar het aantal getelde vogels per tuin is gedaald tot een nieuw dieptepunt. Voor het eerst duikt de pimpelmees met een tweede plaats op in de...
Wie biedt er (nog) minder?
Voor wie geïnteresseerd is in natuur en milieu is het volgen van het nieuws tegenwoordig geen pretje. Zo was er op 19 januari in De Afspraak een opmerkelijke uitspraak van econoom Peter De Keyser, die stelde dat het volgens hem simpel is: “Het is of kiezen voor minder...
Hoop in de Vlaamse Ardennen
Drie uiterst zeldzame zoogdiersoorten keren terug De natuur in de Vlaamse Ardennen viert een historische mijlpaal. Na decennialange afwezigheid zijn afgelopen winter twee Europees beschermde soorten herontdekt in de regio (de hazelmuis en de grote hoefijzerneus),...
Jodelende wulpen en keukentafels, landbouw door vogelogen
Ben Koks is een Nederlandse ornitholoog, meer bepaald een natuur- en weidevogeldeskundige, die vooral bekend werd om zijn werk rond bescherming van akkervogels en het ontwikkelen van ideeën om landbouw en natuur beter te combineren. Hij is intussen internationaal...