Bijzondere waarnemingen najaar 2025
De najaarsmaanden september, oktober en november 2025 brachten een indrukwekkende reeks bijzondere vogelwaarnemingen voort in de regio Vlaamse Ardennen plus. De vogeltrek schakelde in september en oktober al snel naar een hogere versnelling. Met het naderen van de winter veranderde het beeld opnieuw en doken de eerste overwinteraars op.
In september kwam een zomertaling nog even op bezoek op de Weiput. De laatste waarneming van een woudaapje kwam van de Donk in Oudenaarde (Jerry VDP). Mogelijk heeft de soort er opnieuw gebroed. Op dagen met goede trek was het meteen raak: ooievaars trokken in grote groepen over, met een recordgroep van 168 ex. Ook lepelaars (18 en 21 ex.) en purperreiger passeerden. Aan de trektelposten werd morinelplevier vijfmaal gezien (Davy DG, Ludo VDL). In Maarkedal zat een draaihals (Bart H).
De roofvogeltrek was bijzonder sterk, met o.a. 16 visarenden, 60 wespendieven, meer dan 300 bruine kiekendieven, de eerste blauwe kiekendieven, 12 rode wouwen, één zwarte wouw, twee smellekens en talrijke boomvalken. Daarnaast noteerden we enkele grote zeldzaamheden: grauwe kiekendief over Rozebeke (Hilbran V, Kristof DM) en een juveniele zeearend over de Koekamer (Sander C, Brecht). Dat is al de tweede zeearend over Vlaamse Ardennen plus dit jaar! Een dwergarend vloog over Rozebeke (Hilbran V) en Mater (Lieven DV). Dat is de tweede én derde waarneming van de soort dit jaar.
De absolute topper van september was echter een kortteenleeuwerik, gehoord en gezien boven Franskouter – de allereerste voor Vlaamse Ardennen plus (Hilbran V.). De waarneming werd gestaafd met een geluidsopname.
De vierde en vijfde graszanger van het jaar in Vlaamse Ardennen plus werd ontdekt in Meigem (Benny C) en in Zingem (Jacques VH). Verder trokken o.a. grote lijster, grauwe en bonte vliegenvanger, gekraagde roodstaart, tapuit, paapje en roodborsttapuit door. Iets zeldzamer: viermaal duinpieper en een roodkeelpieper in Horebeke (Bart H) en eenmalige meldingen van appelvink, kruisbek en Europese kanarie.
In oktober schakelt de vogeltrek naar de hoogste versnelling. De eerste wintergasten arriveren: smient, wintertaling en pijlstaart duiken op de plassen op, en op de meeuwenslaapplaats nemen de aantallen toe met opnieuw Pontische meeuw, geelpoot- en zwartkopmeeuw. Ook koperwiek en kramsvogel komen massaal binnen. Opvallend was de sterke influx van pimpelmezen en de vele barmsijzen.
Op 18 oktober trokken op verschillende plaatsen kraanvogels over, met o.a. een groep van 30 ex. over Gavere (Simon VDV). Lepelaar werd gemeld aan de Weiput en in de Langemeersen, waar ook een jonge koereiger langere tijd verbleef. Kleine zilverreiger werd viermaal gezien. Bij de roofvogels noteerden we nog vier haviken, enkele rode wouwen, twee smellekens en enkele dagen van sterke trek van buizerd. Velduil werd driemaal op trek gezien. Middelste bonte specht werd gemeld in Ronse en Ruien; zwarte specht in Ronse, Nokere en Zingem. De zesde graszanger van het jaar werd gezien en gehoord in de Langemeersen (Piet A). Gekraagde roodstaart werd nog gezien in Petegem-Schelde en Sint-Lievens-Houtem, en ook tapuit en roodborsttapuit werden op trek gemeld. Grote lijster – als broedvogel bijna verdwenen – werd nog enkele keren op trek gezien. Appelvink werd viermaal gemeld; kruisbek in Ronse en Nazareth.
Op 19 oktober vlogen drie zwarte ibissen over Mullem, pas de vierde waarneming ooit voor Vlaamse Ardennen plus (Davy DG). Storm Amy blies begin oktober een jan-van-gent naar Eke (Kay P), de derde in Vlaamse Ardennen plus sinds 2000 en de eerste op foto! Bovendien vloog daar ook een mannetje steppekiekendief over (Kay P), prachtig gefotografeerd. Aan de regiogrens in Oombergen werd een grijze wouw gezien (Dimitri VDB), eveneens een grote zeldzaamheid: nog maar de derde voor Vlaamse Ardennen plus. In Berchem werd een bladkoning geringd (Thijs L).
Ondertussen lijkt de raaf een vaste poot aan de grond te hebben. Na een vermeend broedgeval dit jaar, zwol de activiteit in het najaar terug aan met geregeld waarnemingen uit het zuiden van de regio (Ronse, Brakel, Maarkedal). Ook oehoe is al enkele jaren een vaste broedvogel geworden en liet zich dit najaar ook opnieuw vaak horen. Wie het minder goed vergaat, is de ransuil: amper 4 waarnemingen dit najaar!
November begon meteen met een klapper: op 1 november ontdekte Davy DG een Humes bladkoning in zijn tuin, de allereerste ooit voor Vlaamse Ardennen plus. De vogel bleef enkele dagen ter plaatse, waardoor ook andere vogelaars konden meegenieten.
Ondertussen nemen ook de watervogelaantallen langzaam toe, al blijven grote groepen door het zachte weer nog uit. Op de Tweeling in Eke doken drie krooneenden (Kay P) en een grote zaagbek op, en ook de eerste kolganzen werden er gezien. Kraanvogeltrek bracht een groep van zeven over Ename (Simon DM) en een solitaire vogel verbleef een week in de Langemeersen (Lotte VDW).
Grote zilverreigers zijn overal aanwezig, met tot acht exemplaren in Zingem. In de Langemeersen zaten ook een kleine zilverreiger en een koereiger, die later opnieuw in Ruien opdook. Verder werden goudplevier, bokje (Eine, Roborst), meer en meer houtsnip (10 waarnemingen) en een bonte strandloper aan de Callemoeie gemeld. Havik werd vijfmaal gezien. De laatste bruine kiekendieven (3 waarnemingen) maakten plaats voor blauwe (11 waarnemingen), die komen overwinteren. Rode wouw werd gemeld in Eine en Zottegem; smelleken driemaal.
Waterpiepers zijn opnieuw gearriveerd, keep lijkt een sterk winterjaar tegemoet te gaan, en appelvink werd in Rozebeke en Ronse gemeld. De influx van (kleine) barmsijs viel stil na begin november. De enige geelgors van de maand vloog over Rozebeke.
Tot slot werd in de Heurnemeersen een Siberische tjiftjaf gezien én gehoord, een ondersoort van de gewone tjiftjaf (Davy DG).
Dit overzicht is alleen mogelijk dankzij alle meldingen op www.waarnemingen.be, ook van de ‘gewone’ soorten. Alleen zo worden trends zichtbaar. Wat vroeger algemeen was, is dat vandaag soms niet meer: denk aan grote lijster, ringmus, ransuil of verdwenen broedvogels zoals matkop en grauwe gors. Daarom: een grote dankjewel aan alle waarnemers!