Terwijl we dit schrijven, eind augustus, dwarrelen er blaadjes van de linde naar beneden alsof het begin oktober is. Na een al kurkdroog voorjaar viel er gemiddeld genomen over alle weerstations van de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) maar 66 procent van de normaal te verwachten neerslag in de maanden mei, juni en juli. Extremen lijken het nieuwe normaal te worden Door droogtestress stoten de bomen hun bladeren vroegtijdig af om vocht te besparen. De Vlaamse wijnboeren wrijven zich ondertussen wel in de handen en zien een recordoogst tegemoet. Ook in onze streek zie je meer en meer wijngaarden verschijnen. Ons klimaat begint dan ook steeds meer te lijken op het klimaat van de Franse Champagnestreek, maar dan 30 jaar geleden. Ook voor het andere fruit is het een recordjaar. Goed nieuws voor ons Vlaamse Ardennen fruitsap. De persen zullen overuren moeten draaien.
Deze zomer leek het zuiden van Europa wel constant in vuur en vlam te staan met recordoppervlaktes natuur die vernietigd werden. Tot en met 19 augustus verwoestten natuurbranden in de landen van de Europese Unie in totaal bijna een miljoen hectare gebied. Dat is ongeveer een derde van de totale oppervlakte van België! Mensen zagen hun huis in vlammen opgaan en er vielen ook slachtoffers te betreuren. Minder aandacht is er voor de onherstelbare schade aan de natuur en tegelijk werden weer grote hoeveelheden CO2 de lucht ingeblazen. De hitte op zich eist ook slachtoffers. In Spanje kostte de hitte tussen midden mei en midden juli aan zo’n 1118 mensen het leven (De Morgen, 20-08-2025) en ook bij ons is er oversterfte.
Toch lijkt gelatenheid, of onwil/onkunde te overheersen. Ondertussen reageren klimaatwetenschappers wereldwijd ontzet op een, op maat van Trump gemaakt, overheidsrapport dat stelt dat het opwarmende klimaat helemaal geen probleem is. Nooit eerder was een aanval van de regering Trump op de klimaatwetenschap zo brutaal; wetenschappelijke feiten doen er steeds minder toe. En dat er ook bij ons nog mensen zijn die vinden dat het allemaal wel meevalt kan je lezen in een boekbespreking in dit nummer.
Goed nieuws komt er dan weer van het Internationaal Gerechtshof (ICJ) dat stelt dat het mensenrecht op een schoon, gezond en duurzaam milieu essentieel is om ook van andere mensenrechten te kunnen genieten. Daarom moeten landen maatregelen nemen om het klimaatsysteem te beschermen. Die verplichting heeft bovendien ook betrekking op toekomstige generaties. De uitspraak van het ICJ, het belangrijkste gerechtelijk orgaan binnen de Verenigde Naties, is niet bindend, maar wel zwaarwegend. Het advies kan bijvoorbeeld door rechters aangegrepen worden tijdens de beoordeling van klimaatzaken. Je hoort de politici al toeteren over activistische rechters.
Geen zinnig mens, laat staan een minister, zal het waarschijnlijk nog in zijn hoofd halen om het roken van een sigaret, of het drinken van alcohol te vergoelijken. Eigenlijk deed minister Brouns wel iets gelijkaardig nadat de Hoge Gezondheidsraad zijn nieuwe adviezen bekend maakte. Eén van die adviezen was om het eten van rood vlees te beperken. Van bewerkt rood vlees zoals charcuterie eet je wekelijks beter niet meer dan 30 gram. De ‘Vlaams minister van Omgeving voor Landbouw’ was er als de kippen bij om verontwaardigd te reageren: “Een boterham met salami slecht voor de gezondheid? Komaan zeg.” en “Wat is er eigenlijk mis met af en toe een stukje goed vlees van eigen bodem? Wat is er mis met genieten? Met traditie? Met een bord dat niet alleen gezond is, maar ook gewoon lekker.”. Een aperitiefje vooraf bij het eten, glaasje wijn bij de maaltijd en een digestief achteraf met een sigaret slecht voor de gezondheid? Komaan zeg, wat is er mis met traditie …
Om de boeren tegemoet te komen versoepelde dezelfde Brouns ook het vergunningenstelsel. Voor een reeks stedenbouwkundige ingrepen is voortaan geen omgevingsvergunning meer nodig. Zo geldt er nu een vrijstelling voor het draineren van landbouwpercelen. Landbouwers mogen een perceel draineren om het gebruik of de exploitatie ervan mogelijk te maken of te houden, zonder vergunning. Dat er tegenwoordig überhaupt nog mag gedraineerd wordt is op zich al onbegrijpelijk!
Brouns trekt ook ten strijde tegen mensen die, volgens hem, onterecht beroep aantekenen tegen vergunningen want: “Voor sommigen is het een verdienmodel geworden om in beroep te gaan. Dat moet stoppen. Wie onrechtmatig beroep instelt tegen een vergunning, zonder zelf een ernstig nadeel te ondervinden, moet daarvoor bestraft worden”.
Dat we niet steeds hulpeloos en hopeloos moeten toekijken, bewijst het protest in Frankrijk tegen de wet Duplomb. Deze in juli goedgekeurde wet komt tegemoet aan veel eisen van de boeren. Zo werd het gebruik van een insecticide dat een paar jaar geleden verboden werd, weer toegestaan. Dat insecticide, acetamiprid, is schadelijk voor bijen en zou ook gevolgen kunnen hebben voor de menselijke gezondheid. Een petitie daartegen haalde in een mum van tijd meer dan 2 miljoen handtekeningen. Zelfs honderden chef-koks uitten hun ongenoegen in een opgemerkte open brief. De toestemming werd daarop weer ingetrokken omdat de Grondwettelijke Raad oordeelde dat die in strijd is met het recht op een gezond leefmilieu.
Op kleinere schaal bewijst het faunahuis in het Burreken dat we dicht bij huis als individu ook kunnen bijdragen tot de bescherming van kwetsbare soorten. Daar vestigde zich een kolonie dwergvleermuizen in één van de voorzieningen.
Ondertussen kunnen we weer uitkijken naar het fenomeen van de herfsttrek van de vogels, de trektelposten worden ook dit jaar weer bemand en staan steeds garant voor natuurbeleving.